Sermaye Şirketlerinde Ortakların ve Yönetim Kurulu Üyelerin Borçlanmaları;

Üst Yönetim

Sermaye Şirketlerinde Ortakların doğrudan ve/veya Yönetim Kurulu üyelerinin şirkete önemli düzeyde borçlandıkları görülmektedir.

Fakat bu durum TKK yaptırımları ile vergi ve ceza hukuku yaptırımlarına tabi sonuçlar yaratabilecektir.

A-Yönetim Kurulu Üyeleri Açısından;

Yasal düzenlemelere göre pay sahibi olmayan Yönetim Kurulu Üyeleri ile yönetim kurulu üyelerinin pay sahibi olmayan yakınlarının (yönetim kurulu üyesinin alt ve üst soyundan birinin ya da eşinin yahut üçüncü dereceye kadar -üçüncü derece dâhil- kan ve kayın hısımlarından birinin) şirkete nakit olarak borçlanmaları; bu kişiler için şirketin kefalet, garanti, teminat vermesi, sorumluluk üstlenmesi, bunların borçlarını devralması yasaklanmıştır.

Pay sahibi sıfatı bulunmayan bu Yönetim Kurulu Üyeleri ile 3. derece dâhil yakınlarının ayın olarak borçlanmaları ise yasak dışında tutulmuştur.

Yönetim kurulu üyelerinin kendilerinin ve sayılan yakınlarının ortağı oldukları şahıs şirketleri ile en az % 20’sine katıldıkları sermaye şirketleri ise daha sonraki düzenlemelerle yasak kapsamından çıkarılmıştır.

Sonuç olarak anonim şirketin pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyeleri/3. derece dâhil yakınları şirkete nakit olarak borçlanamaz, ancak ayın olarak borçlanabilirler.

Önemli-Pay sahibi olan Yönetim Kurulu Üyeleri ise, TTK’nın 358. maddesi ( II – Pay sahiplerinin şirkete borçlanma yasağı MADDE 358- (Değişik: 26.6.2012-6335/15 md.) (1) Pay sahipleri, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmedikçe ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanamaz) gereği, sermaye taahhütlerinden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmişler ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde ise şirkete borçlanabilirler.

Yönetim kurulu üyelerinin şirkette pay sahibi olan yakınları 358. madde gereği sermaye taahhütlerinden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmişler ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde ise şirkete nakit borçlanabilirler.
Bir diğer ifadeyle şirket, zararlarını karşılayacak serbest karları varsa pay sahibi üyelerin nakit borçlanma imkânları mevcuttur.
ŞİRKETTEN PARA ÇEKEBİLME KOŞULLARI İSE;
Yeni TTK’nın 358’inci maddesine göre;


–  Pay sahipleri sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmedikçe ve
–  şirketin serbest yedek akçelerle birlikte karı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanamazlar.

Bunun anlamı şudur, anonim şirketlerde taahhüt edilen sermayenin yüzde yirmi beşi (%25) tescilden önce ve gerisi de şirketin tescilini izleyen yirmi dört (24) ay içinde ödenecektir (TTK Md. 344) ( VII – Pay bedellerinin ödenmesi 1. Nakdî sermaye MADDE 344- (1) Nakden taahhüt edilen payların itibarî değerlerinin en az yüzde yirmi beşi tescilden önce, gerisi de şirketin tescilini izleyen yirmi dört ay içinde ödenir. Payların çıkarma primlerinin tamamı tescilden önce ödenir. Sermaye Piyasası Kanununun pay bedellerinin ödenmelerine ilişkin hükümleri saklıdır).  TTK 585 uyarınca aynı düzenleme limitet şirketler için de geçerlidir.

Yani limitet şirketlerde de sermayenin %25’i peşin ödenecek, kalanı ise 24 ay içinde ödenecektir.

Örneğin bir şirket 01.01.2012’de 50.000.-TL sermaye ile kurulmuş ise ve bu tutarın 12.500.-TL’si kuruluşta ödenmiş ve kalan tutar da  01.01.2014 tarihine kadar ödenmiş ise şirketten para çekerken bu şart sağlanmış olur. Ancak 01.01.2014 tarihi itibariyle taahhüt edilen sermaye ödenmemiş ise 01.01.2014’ten itibaren şirketten para çekilemeyecektir.

Çekilecek olur ise cezai yaptırımla karşılaşılacaktır.

Taahhüt edilen sermayenin yerine getirilmesi konusu her bir ortak bazında ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Yani taahhüdünü iki yıl içinde yerine getirene ceza kesilmeyecek iken, taahhüdünü yerine getirmeyene ceza kesilebilecektir.

Şirketten para çekmenin ikinci şartı da, şirketin serbest yedek akçelerle birlikte karı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanılamayacak olunmasıdır.

ŞARTLAR YERİNE GETİRİLMEDEN ŞİRKETTEN BORÇLANMA YAPILAR İSE CEZAİ YAPTIRIMI NE OLACAKTIR?

Yeni TTK’nın cezaları düzenleyen 562’nci maddesine göre, 358’nci madde düzenlemesine aykırı olarak pay sahiplerine borç verenler üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılacaklardır.

Adli para cezası ise, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun (TCK) 52’nci maddesi ile düzenlenmiştir.

Buna göre, adlî para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.

En az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirası olan bir gün karşılığı adlî para cezasının miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsî hâlleri göz önünde bulundurularak takdir edilir.

Bu durumda şartlar sağlanmadan şirketten para çekilmesi halinde, Yeni TTK’nın 562’nci maddesi uyarınca üç yüz günden aşağı olmamak üzere adli para cezası verilecektir.

Adli para cezasının üst limiti yedi yüz otuz gündür. Adli para cezasının miktarı ise en az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirasıdır.

Kesilecek ceza tutarı en az (300×20=) 6.000.-TL ve en fazla (730×100=) 73.000.-TL olacaktır.

Hâkim, vereceği kararda en az 6.000.-TL olan cezayı verebileceği gibi, en fazla 73.000.-TL olan para cezasını ya da bu cezalar arasında bir para cezasını da verebilir.

Cezanın ödenme şekline de hakim karar verecektir.

Hakim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevirebilecektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir